Ozon gazının kararsız yapıdaki özelliği nedeniyle kullanılacağı noktada üretilmesi ve o noktada ölçülmesi gerekmektedir.

Özon gazınI uygulama yöntemine göre birkaç şekilde ölçmek mümkündür.

GAZ HALDEKİ OZON MİKTARINI ÖLÇME

Ozon gazının direkt gaz olarak uygulanması durumunda ozon gazını ölçebilen elektronik cihazlar kullanılmaktadır.

Kullanılan cihazların çok değişken ölçüm aralığı olmakla birlikte uygulanan dozaja göre ölçüm aletinin ölçüm aralığı seçilebilir. Üretilen cihazlar ozonu uv metoduyla ölçmektedir. Ölçme birimi g/m3 olmaktadır. Bu birim beslenen oksijenin konsantrasyonu ve debiye göre gerekli dönüşüm faktörleri yardımıyla istenen birime çevrilebilir.

Kullanılan bu cihazlarla havadaki ozon konsantrasyonuna göre cihaz içerisinde set edilen değerler arasında ozon jeneratörünü devreye alıp çıkarabilmektedir.

SUDAKİ OZON MİKTARINI ÖLÇME

Suda çözünmüş haldeki ozon miktarı birkaç yöntemle belirlenebilmektedir.

Bunlardan bir tanesi sudaki çözünmüş ozon miktarını ppm veya ppb cinsinden ölçebilen cihazlar kullanılmaktadır. Bu cihazlarında yine ölçüm aralığı geniş olmakla birlikte ihtiyaca uygun bir cihaz modeli seçilmeli ve kullanılmalıdır. Bu cihazlarda genelde kendi ünitesi içerisinde bir su haznesi bulunmakta ve ozonlanan suyun çok çok az miktarı bu hazneden geçirilirken hazne içerisindeki ozon sensörü ozonu ölçmektedir.

Yine aynı şekilde bu cihazlarda da mA çıkış devreleriyle sudaki ozon miktarı cihaza girilen alt –üst set değerlerine göre ozon jeneratörünü kontrol altında tutabilmektedir.

Çözünmüş ozon miktarını ölçen cihazların ölçüm aralığına göre yatırım maliyeti yüksektir.

Ikinci bir ölçüm yöntemi de renk skalası yöntemine göre kitlerle yapılan ölçüm yöntemidir. Bu yöntem çok manuel olmakla birlikte hassas olmayan uygulamalarda kullanılabilmektedir. Yöntemde kit kabına alınan ozonlu suda ozon ölçüm tableti konularak çözülür ve oluşan renge göre renk skalasından sudaki çözünmüş ozon miktarı mg/lt cinsinden ifade edilir.

Kimi zaman da sudaki çözünmüş ozonu elektronik olarak ölçen cihazların doğruluğunu saptamada yardımcı olarak kullanılmaktadır.

Bu ölçüm yöntemi tüm ölçüm yöntemlerine göre en ekonomik olandır.

Diğer bir yöntem ise ozonun oksidasyon potansiyel gücünden faydalanarak kullanılan yöntemdir. Ozon suda çözündürülmeye çalışılırken suyun ORP /REDOX (oksidasyon redüksiyon potansiyeli) değeri de sudaki çözünen ozonla orantılı bir şekilde yükselmektedir.

Suyun, nominal şartlardaki ORP değerine göre uluslararası kabul görmüş bir grafik tablo bulunmaktadır. Bu grafikte ORP değerine karşılık gelen çözünmüş ozon değerleri bulunmaktadır. Böylece sisteme adapte edilen bir ORP ölçüm cihazı ile okunan değere göre sudaki ozon miktarı saptanabilmektedir.

400 ve üzeri ORP değerlerinde çalışılacaksa bu yöntem kullanılmalı ve yine bu cihazlarda da mA kumanda devreleriyle ozon jeneratörleri kumanda edilebilmektedir.

Bu ölçüm yöntemi sudaki direkt çözünmüş ozon miktarını gösteren cihaz maliyetlerine göre daha ucuz, kitlerle yapılan ölçüm yöntemine göre daha pahalıdır.

Aşağıdaki tabloda değişik uygulama alanları için uygun ORP değerleri örnek olarak verilmiştir.

Dünyadaki ozon uygulamalarında özellikle suda ORP ile ölçme yöntemi kullanılsa da en sağlıklı ölçüm yöntemi yine direkt ozon miktarını ölçen cihazların kullanılması tavsiye edilir.

Ozonun uygulaması yapılacak amaca göre en uygun ölçüm yöntemi seçilmeli ve muhakkak kullanılmalıdır.